payday loans

Pomoc psychologiczna

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Pomoc psychologiczna jest szczególnym rodzajem interakcji pomiędzy osobą pomagającą a wspomaganą.  Strona pomagająca może być reprezentowana przez jedną osobę lub grupę osób (np. terapeutów, zespół rehabilitacyjny). Strona wspomagana również może być reprezentowana przez jedną osobę, grupę osób lub instytucję.


W czasie kontaktu tych dwóch osób pojawiają się zachowania prospołeczne, których celem jest dawanie korzyści  innym ludziom, zaspokojenie potrzeb drugiego człowieka, jego dobra lub spowodowanie zmiany w kierunku korzystnym dla tego człowieka. Inaczej określa się je jako allocentryczne lub altruistyczne, czyli takie, które regulowane są empatią emocjonalną lub socjocentryczne – regulowane powstaniem odpowiednich struktur poznawczych, związanych także z przyswojeniem norm moralnych; ukierunkowane przede wszystkim na dobro grupy społecznej.


Czym jest więc gotowość do działań prospołecznych?

Gotowość do działań prospołecznych „zbudowana” jest z trzech składników: percepcyjnego, motywacyjnego i operacyjnego. Pierwszy z nich to zdolność spostrzegania potrzeb i emocji innych ludzi (trafność spostrzegania społecznego). Składnik motywacyjny to chęć podejmowania działań na rzecz innych ludzi. Z kolei składnik operacyjny wiąże się z umiejętnością programowania czynności mających na celu korzyść innych ludzi.


Skąd się bierze motywacja do czynności prospołecznych?

Motywy do udzielania pomocy mogą być różne, wymienia się jednakże 4 najważniejsze: motywy syntoniczne, które są generalizacją własnych standardów, związane z psychologiczną bliskością standardów JA osoby pomagającej i wspomaganej. Jest to empatia uwarunkowana własnym doświadczeniem; motywacja empatyczna, gdy pomaga się osobom pod jakimś względem podobnym do własnego JA; motywacja normocentryczna (endocentryczna), wynika przede wszystkim z poczucia obowiązku i przyjemności z jego spełnienia oraz z lęku przed wyrzutami sumienia w przypadku niespełnienia tych norm (istotne jest przy tej motywacji poczucie własnej wartości pomagającego) oraz motywacja egzocentryczna (autoteliczna) – uniezależniona od JA, wyznacza spostrzeganie człowieka jako osoby samodzielnej, zdolnej do podejmowania celów; warunkuje interakcję partnerską


S.H. Schwartz stworzył model aktualizacji zachowań pomocowych, w którym kładzie nacisk na poczucie powinności udzielenia pomocy i uwzględnienia cudzej sytuacji (uruchomienie normy empatii i osobistych zgeneralizowanych standardów).


Istotą pomocy psychologicznej są zachowania prospołeczne uwarunkowane motywacją empatyczno-autoteliczną, w której wykorzystuje się wiedzę psychologiczną, by w interakcji z człowiekiem potrzebującym – często na zasadach współpracy – zmierzać do rozwiązania problemów życiowych osoby wspomaganej, do przezwyciężenia jej trudności do zapobiegania zaburzeniom i usuwania ich.


Profesjonalne wsparcie społeczne, aby było trafne, skuteczne i etyczne, powinno uwzględniać prawo człowieka do decydowania lub współdecydowania o tym czy, kiedy, od kogo, jak długo i w jakiej formie zechce on otrzymywać pomoc.


NALEŻY PAMIĘTAĆ, że zachowania pomocne powinny:

· być dostosowane do potrzeb, zwłaszcza do nieneurotycznej potrzeby samodzielności,

· preferować reakcje podtrzymujące i rozumiejące

· osoba pomagająca powinna odznaczać się wrodzonym potencjałem empatii, zdolnością spostrzegania społecznego i autentycznie uwewnętrznioną, normatywną motywacją do działania na rzecz innych ludzi, grup, społeczności, dobra ogólnoludzkiego.


Zaufanie interpersonalne jako warunkiem szczególnym powstania związku pomocnego.

Profesjonalny związek psychologicznej pomocy: jest pod pewnym względem jednostronny oraz sensie formalny – zawiązany przede wszystkim dla uzyskania pomocy, jednak powinien przebiega w nieformalnej atmosferze osobowego spotkania


Zaufanie interpersonalne to cecha relacji międzyludzkiej, polegająca na tym, że relacja ta w toku kształtowania się tworzy dialektyczną całość, składającą się z elementów ryzyka (podejmując decyzję na udzielenie zaufania, poddajemy się wpływowi drugiej osoby lub osób w grupie, zgadzamy się na kontrolę i ujawnianie intymnych treści) i zysków (poczucie bliskości z drugim człowiekiem, wzrost wiedzy o sobie, wzrost zdrowia); jest warunkowane konfiguracją cech osoby mającej zaufać; kształtuje się w toku nawiązywania kontaktów i jest ono wynikiem wymiany informacji, uczuć i pozytywnych ustosunkowań.


Czynniki sprzyjające świadczeniu psychologicznej pomocy:

· Wspomagający spostrzega osobę pomagającą jako godną zaufania i autentyczną;

· Pomagający ma pozytywny stosunek do wspomaganego, czuje do niego sympatię, przejawia troskę, zainteresowanie i szacunek dla tej osoby, w pomaganiu kieruje się intencją bezinteresownego działania na rzecz innych osób;

· Pomagający jest zdolna do zachowania własnej odrębności, niezależnie od posiadanych uczuć empatycznych, jednocześnie pozwala na odrębność osobie wspomaganej;

· Osoba pomagająca potrafi jasno przekazać swoje intencje i informacje za pomocą form komunikacji werbalnej i niewerbalnej;

· Osoba pomagająca potrafi w sposób plastyczny zmieniać swoje zachowanie w zależności od potrzeb osoby wspomaganej.


Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Sokołowska


Bibliografia:

Sęk H. (2014) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa: PWN.

ANTYSPOŁECZNE ZABURZENIA OSOBOWOŚCI

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

W XIX wieku zaczęto się zastanawiać, czy niektórzy ludzie nie cierpią na jakiegoś rodzaju zaburzenie, które sprawia, że nie potrafią oni spełnić społecznych oczekiwań i popełniają przestępstwa. Mówiło się o nich „dotknięci obłąkaniem moralnym” – dziś zostało to zastąpione terminem antyspołeczne zaburzenie osobowości (Antisocial Personality Disorder, ASPD). Przeprowadzono wiele badań na ten temat, między innymi dlatego, że ma ono negatywne skutki dla całego społeczeństwa (Seligman i in., 2006). Początkowo pojęcie to utożsamiano z „socjopatią” i „psychopatią”, jednakże dziś odróżnia się te terminy.

Według założeń ICD-10 zaburzenia osobowości to głębokie zaburzenia struktury charakteru i tendencji zachowań osoby, które nie są bezpośrednim następstwem choroby, urazu czy innego uszkodzenia mózgu ani odmiennego zaburzenia psychicznego; zachowania te w znacznym stopniu odbiegają od oczekiwań społeczno-kulturowych, w jakich funkcjonuje jednostka. Antyspołecznie zaburzenie osobowości jest podtypem zaburzeń osobowości dyssocjalnej.

Jednostki z osobowością dyssocjalną charakteryzują się nieposzanowaniem i lekceważeniem norm, a ich zachowanie jest niewspółmierne z obowiązującymi zasadami społecznymi. Są to ludzie nieodpowiedzialni, którzy nie liczą się z wartościami i uczuciami innych, traktują resztę osób w sposób instrumentalny i żądają spełnienia własnych potrzeb. Drażliwi, o niskiej tolerancji na frustrację, którzy mają tendencję do działań agresywnych i gwałtownych. Nie odczuwają poczucia winy, często więc obwiniają innych za swoje czyny, stosują przy tym racjonalizację, i nie potrafią uczyć się na swoich doświadczeniach. Często przy takim typie osobowości dochodzi do konfliktów z prawem (ICD-10, 2000).

Antyspołeczne zaburzenie osobowości w szczegółowy sposób zostało opisane w DSM-IV. Rozpoznanie ASPD jest możliwe, jeśli osoba uzyskała pełnoletniość, ale już przed 15 rokiem życia ujawniała zaburzenia zachowania. Należy zaznaczyć, że zachowanie antyspołeczne nie może pojawiać się wyłącznie podczas epizodów manii lub schizofrenii (Cierpiałkowska, 2008). Osoby z tym typem osobowości mogą być często aresztowane (lub ich zachowanie mogłoby być powodem zatrzymania) ponieważ nie przestrzegają norm społecznych i prawnych, a także są impulsywne, ze skłonnością do brania udziału w licznych bójkach i napadach. Warto zwrócić uwagę, iż popełnione przez nich przestępstwa często mogą się wydawać bezcelowe i lekkomyślne, bez żadnego racjonalnego powodu, dokonane przypadkowo, pod wpływem chwili.

Osoby o osobowości antyspołecznej często kłamią lub manipulują innymi dla własnej przyjemności bądź zysku, nie zważają także na bezpieczeństwo własne lub pozostałych osób (może się to ujawniać poprzez zażywanie substancji psychoaktywnych, w brawurowej jeździe samochodem lub niebezpiecznych zachowaniach seksualnych). Ich brak odpowiedzialności prowadzi do niewywiązywania się z wymogów stawianych w pracy zawodowej czy zobowiązań finansowych – można to zauważyć poprzez długotrwałe okresy bezrobocia, mimo iż istnieje możliwość podjęcia pracy, lub wysokiej absencji, niespłacaniu długów oraz często trwonieniu nie swoich pieniędzy (np. należących do rodziny). Odznaczają się również brakiem poczucia winy, obojętnością a także racjonalizacją, że ofiara w jakiś sposób sobie zasłużyła na takie traktowanie, nie odczuwają później potrzeby rekompensacji ani naprawy wyrządzonych szkód. Zazwyczaj nie przejmują się aktualnymi problemami i nie planują przyszłości.

Jeśli chodzi o związki seksualne to osoby zaburzone antyspołecznie posiadały wielu partnerów seksualnych i były nastawione na zaspokojenie przede wszystkim własnych potrzeb. Ich związki są często krótkotrwałe i bezuczuciowe, wykorzystują drugą osobę nie dając nic w zamian. Osoby z rozpoznaniem ASPD są nieempatyczne, bezduszne, zadufane w sobie, o zawyżonej i aroganckiej samoocenie. Istnieje ewentualność, że jako rodzice zaniedbują własne dziecko i narażają je na niebezpieczeństwo.

Może się wydawać, że rozpoznanie tego zaburzenia jest dość proste. Nic bardziej mylnego – często postrzegamy samych siebie inaczej niż inni, coś co możemy uznać za pewność siebie, ktoś inny odbierze jako manipulację. Któremu ze źródeł najlepiej ufać? Jak to jest w diagnozie psychologicznej, najlepiej oprzeć się na wielu różnych źródłach. Przy diagnozie, warto wiedzieć, że z tym zaburzeniem wiążą się także inne np. zaburzenia lękowe, depresyjne, patologiczny hazard i inne zaburzenia kontroli impulsów (Cierpiałkowska, 2008).

Wskazuje się, że na ten tym zaburzenia osobowości znacznie częściej cierpią mężczyźni niż kobiety (aż 3 do 10 razy), a osobowość dyssocjalna dotyczy ok. 3% populacji (Jakubik, 2002). Objawy tego zaburzenia maleją wraz z wiekiem, zwłaszcza między 30 a 40 rokiem życia zachowanie ulega poprawie, prawdopodobną przyczyną jest mechanizm uczenia się społecznego (Seligman i in., 2006). Robert Kegan (1986) postuluje, że osoba dorosła o osobowości antyspołecznej jest niczym dziesięciolatek.

Wśród badaczy toczy się spór, co jest przyczyną antyspołecznych zaburzeń osobowości. Część z nich kładzie nacisk na czynniki biologiczna, a część psychospołeczne.

Poszukiwano dowodów na genetyczne podłoże tego zaburzenia. Badania nad weteranami wojennymi (Seligman i in., 2006) wykazały pewien wpływ dziedziczności, jednak w umiarkowanym stopniu. Prowadzono też badania dotyczące dziedziczenia i czynników środowiskowych wpływających na wystąpienie ASPD oraz zachowań przestępczych. Potwierdzono ich oddziaływanie, wykazując, że najwyższy wskaźnik przestępczości wystąpił u osób, których zarówno ojciec biologiczny, jak i adopcyjny dopuścił się działaniom kryminalnym.

Seligman (2006) wskazuje również na inne czynniki biologiczne wpływające na ten typ osobowości: powikłania w okresie ciąży, palenie tytoniu i zażywanie alkoholu przez ciężarne matki oraz pewne nieprawidłowości płatów czołowych.

Do wyjaśnienia czynników psychospołecznych warunkujących osobowość antyspołeczną odwołać się można do behawioryzmu oraz koncepcji psychodynamicznej.

Behawioryści zwracają uwagę na uczenie się i trening społeczny. Wskazują oni między innymi na naśladowanie zdystansowanego i chłodnego emocjonalnie rodzica, niekonsekwencje stosowania kar i nagród przez opiekunów oraz na rodziców pobłażliwie traktujących dziecko. Bez wątpienia do wykształcenia osobowości antyspołecznej przyczynia się środowisko rodzinne: osoby mające ciężkie dzieciństwo – dorastające w ubogich rodzinach, utrata rodzica (rozwód lub śmierć), doświadczenie brutalnych zachowań ze strony innych – maltretowanie, wykorzystywanie, bycie obiektem kpin lub kary cielesne sprawiają, że jednostka częściej podejmuje antyspołeczne zachowania.

Z kolei zwolennicy koncepcji psychodynamicznej o przyczynach ASPD mówią przede wszystkim jako niedorozwoju supergo lub jego zaburzeń, co skutkuje popędowym i impulsywnym zachowaniem.

Leczenie zaburzeń osobowości na ogół jest bardzo trudne, gdyż jest to problem długofalowy. Nie ma jakiejś konkretnej metody leczenia antyspołecznej osobowości, przeważnie takie osoby niechętnie podejmują terapię lub nie angażują się w nią tak, jak wymaga tego leczenie. Wydaje się, że większe korzyści może przynieść zapobieganie niestosownym i agresywnym zachowaniom niż próba „uzdrowienia” pacjenta.

Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia:

American Psychiatric Association (2000). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (wyd. 4). Washington, DC: American Psychiatric Association.

Cierpiałkowska L. (2013), Psychopatologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Groth J. (2008), Antyspołeczne zaburzenia osobowości W: L. Cierpiałkowska (red.). Psychologia zaburzeń osobowości. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

ICD (2000). Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków-Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius, Instytut Psychiatrii i Psychologii.

Jakubik A. (2002), Zaburzenia osobowości, Tom II: Psychiatria kliniczna. W: A. Bilikiewicz, S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka (red.). Psychiatria. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner.

Seligman M.E.P., Walker E.F, Rosenhan D.L. (2006), Psychopatologia. Warszawa: Wydawnictwo Zysk I S-ka.

Model seksualności kobiet według R. Basson

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Źródło obrazu: https://heroedesillon.files.wordpress.com/2011/09/basson.pdf

Założenia modelu seksualności kobiet według R. Basson:

a) kobiety biologicznie mają niższy poziom napięcia i skłonność do rozładowania niż mężczyźni, a wynika to z niższego poziomu testosteronu

b) motywacja kobiet do stosunku wynika z siły nagród, które nie muszą pozostawać w bezpośrednim związku z zaspokojeniem seksualnym

c) pobudzenie kobiet jest subiektywne i nie musi wynikać z podniecenia fizjologicznego

d) orgazm jako rozładowanie wcale nie musi wystąpić jako skutek stymulacji seksualnej, różniąc się u jednej kobiety na przestrzeni życia i jest oddzielny od poczucia satysfakcji seksualnej

Z tego modelu wynika, iż kobiety mogą podejmować aktywność seksualną zarówno z pobudek seksualnych, jak i z motywacji pozaseksualnej (np. uzyskania bliskości i intymności z partnerem). Obie motywacje są równorzędne i normatywne. Celem zachowań seksualnych jest utrzymanie bliskości w związku oraz spełnienie seksualne.

Wpływ na seksualność kobiet mają także:

- czynniki zewnętrzne, takie jak relacja z partnerem (konflikty, niewyjaśnione sprawy), czy negatywne doświadczenia z przeszłości mogą sprawić, iż mimo fizjologicznej możliwości uzyskania podniecenia, kobieta nie jest w stanie czerpać przyjemności ze stymulacji.

- czynniki poznawcze, takie jak sposób widzenia siebie, swojego ciała, czy partnera.

- czynniki neurofizjologiczne, czyli poziom hormonów

Autorzy: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Bibliografia:

Basson R. (2014) On the Definition of Female Sexual Interest/Arousal Disorder, Archives of Sexual Behavior, Vol.43(7), pp.1225-1226

“Selfie-ists” or “Narci-selfiers”?

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Uważa się, że narcyz to osoba dominująca, pokazująca swoją wyższość, wyjątkowa i lepsza od innych. Osoby narcystyczne prezentują osobowość zorientowaną na sukces, oczekują, że będą stosownie traktowani, jednocześnie dają niewiele w zamian. Narcyzy mogą nie szukać długoterminowych związków, używają relacji do zwiększenia własnej popularności i zaspokojenia swoich krótkoterminowych potrzeb. Na ogół potrzebują oni kontaktów społecznych do uzyskania niezbędnej uwagi by móc budować poczucie własnej wartości. Prowadzi ich to do „ekshibicjonistycznych” zachowań. Narcyzy mają również tendencje do wykorzystywania swoich relacji by sprawić by byli społecznie pożądani i do poszukiwania zewnętrznych źródeł podziwu dla utrzymania własnej samooceny.

1. Narcyzm i social media

W dzisiejszych czasach portale społecznościowe (PS) są bardzo popularne; oferują kilka możliwości oddziaływania na obiekty, które mogłyby się spodobać narcyzom. Po pierwsze narcyzy mają tendencję do rozwijania mniejszej intymności w przeciwieństwie do emocjonalnie zaangażowanych związków, a PS to miejsca, gdzie rozwijane są relacje raczej o słabych więziach.  Tak więc, te platformy stały się podatnym gruntem dla narcyzów do tworzenia słabych więzów, które nie wymagają inwestycji emocjonalnych, a także by zaspokoić ich potrzeby zwrócenia uwagi większej liczby osób. Po drugie ze względu na ilość kontaktów w portalach społecznościowych, które są liczone i wyświetlane, stają się one wiarygodnym wskaźnikiem popularności. W konsekwencji narcyzy mogą utrzymywać swoje napompowane ego zyskując większą liczbę przyjaciół na PS, która potwierdza ich megalomanię i zapewnia dużą internetową publiczność dla ich postów. W istocie , badania wykazały pozytywny związek między liczbą kontaktów, aktywność w PS a poziomem narcyzmu. Po trzecie PS przedstawia kilka korzyści dla strategii autoprezentacji, gdzie użytkownicy mogą promować siebie jako dobrze dopasowanych do mody poprzez samopisy i zaspokajanie próżności poprzez zdjęcia.  Ong i in. (2011) stwierdzili u 275 nastolatków, że osoby narcystyczne oceniają swoje zdjęcie profilowe na Facebooku jako bardziej modne i fajne, sugerując, że wybrali zdjęcie profilowe, które sami postrzegają jako bardziej atrakcyjne fizycznie. Jest to zgodne ze strategiami przyjmowanymi przez narcyzów w potwierdzaniu ich pozytywnych złudzeń dotyczących wyglądu zewnętrznego.

Następny argument może być taki, że narcyzm jest pozytywnie związany

z używaniem PS. Jednakże stosunkowo niewiele badań koncentrowało się na aspekcie przyczynowości: większość badań zakłada, że ta cecha osobowości jest prognostykiem dla używania PS. Niemniej jednak pozytywny związek między narcyzmem i PS może być wyjaśniony przez dwie zupełnie różne perspektywy: (1) osoby narcystyczne używają częściej social mediów (hipoteza własnego wyboru) lub (2) korzystanie z PS produkuje wyższy poziom narcyzmu (hipoteza efektu medialnego). Zważywszy, że oba poglądy przewidują pozytywny związek między używaniem PS a narcyzmem, mechanizmy ich powstania są różne. W pierwszym przypadku, użycie mediów społecznościowych będzie postrzegane jako konsekwencja narcyzmu. W drugim przypadku używanie PS zwiększałoby tę cechę osobowości. W istocie badania wykazały, że wystawienie się na PS ma różny efekt na jednostki jak budowanie samoujawnienia się użytkownika, wpływ na poziom kapitału społecznego  i różne upoważnienie użytkowników poprzez nabycie roli pomocników. Jest prawdopodobne też, że te współistniejące dwa rodzaje efektów wzmacniają siebie w dodatnim sprzężeniu zwrotnym.

Tak więc, narcystyczni użytkownicy korzystają więcej z PS, a poprzez częstsze używanie PS stają się z czasem bardziej narcystyczni.  Tym samym jako badacze komunikacji warto zbadać konkretne zastosowanie PS jak selfies są związane z narcyzmem.

Popularne w social mediach “selfie” (autoportret przesłany I udostępniony w social mediach) są wykorzystywane na różnych platformach PS i tym samym zapewniają furtkę do zbadania tego tematu. Selfie pozwalają użytkownikom na nowe możliwości ich autoprezentacji poprzez różne sposoby umieszczania zdjęć by przedstawić samego siebie. Co ciekawe, niedawne badania wykazały, że ta forma indywidualistyczna użycia PS jest bardzo związany z narcyzmem. Fox i Rooney (2015) pokazali, w przeprowadzonej ankiecie internetowej na reprezentatywnej próbie amerykańskich mężczyzn w wieku 18-40 lat, że ich ogólny wynik narcyzmu mierzony przez 4 pozycje Narcissism Personality Inventory (NPI), pozytywnie przewiduje liczbę selfie przez nich umieszczane na tydzień przed wypełnieniem badania. Podobnie Sorokowski i in. (2015) przeprowadzili dwa badania ze zbiorczej próby 1296 Polaków w wieku 14-47 lat i stwierdzono, że o ile kobiety umieszczały więcej selfie niż kobiety w tygodniu poprzedzającym badanie, związek pomiędzy zachowaniem a narcyzmem w oparciu o NPI był silniejszy u mężczyzn niż u kobiet. Podsumowując, badania te świadczą o silnym związku między narcyzmem a produkcja autoportretów. Niemniej jednak nie uwzględniają dylematu przyczynowości, zostawiając otwartą kwestię czy relacja selfie-narcyzm jest wyjaśniania selektywnością, efektem mediów czy jednym i drugim.

Przeprowadzono badanie by zrozumieć czy robienie „selfie” przez narcyzów ma na celu umocnienie pozytywnego postrzegania siebie, czy tylko zwiększa poziom narcyzmu (hipoteza efektu medialnego). Wyniki dwuturowego badania panelowego pokazały, że ta cecha osobowości wpływa na częstotliwość robienia „selfie” a to z kolei z biegiem czasu zwiększa poziom narcyzmu u ankietowanych (efekt medialny). W związku z tym dane te potwierdzają samowzmacniający się efekt, co może zostać zrozumiane jako wzajemny proces który jest wzmocniony przez wyższe poziomy narcyzmu nabywane przez osoby praktykujące robienie „selfie”. Oznacza to, że osoby angażujące się w to zachowanie prawdopodobnie czują się nagrodzeni poprzez udostępnianie swoich zdjęć innym użytkownikom, zwiększając swój poziom narcyzmu i użytkowanie portali społecznościowych. W badaniu (Halpern, Valenzuela, Katz 2016) pokazano, że ludzie z wysokim poziomem narcyzmu angażują się w częste używanie „selfie”. Według wcześniejszych badań  można stwierdzić, że tendencja ta wynika z faktu, że zamieszczanie i edytowanie zdjęć zachęca użytkowników do angażowania się w autopromocję i zachowania powierzchowne. Zatem działania jednostek z osobowością narcystyczną rozpowszechniających „selfie” mogą prowadzić do powstania tej cechy wśród użytkowników, którzy mają wstępny stopień narcyzmu, a prawdopodobnie również do wywoływania go u tych, którzy początkowo narcyzmu nie przejawiają.

Na zakończenie, warto podkreślić, choć może się to wydawać zaskakujące, że selfie - stosunkowo małe zachowanie, może mieć znaczący wpływ na cechy charakteru.

Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia:

Fox, J., & Rooney,M. C. (2015). The dark triad and trait self-objectification as predictors of men’s use and self-presentation behaviors on social networking sites. Personality and Individual Differences, 76, 161–165.

Halpern d., Valenzuela S., Katz  J. E. (2016)  “Selfie-ists” or “Narci-selfiers”?: A cross-lagged panel analysis of selfie taking and narcissism. Personality and Individual Differences 97 (2016) 98–101.

Ong, E. Y., Ang, R. P., Ho, J. C., Lim, J. C., Goh, D. H., Lee, C. S., & Chua, A. Y. (2011). Narcissism, extraversion and adolescents’ self-presentation on Facebook. Personality and Individual Differences, 50(2), 180–185.

Sorokowski, P., Sorokowska, A., Oleszkiewicz, A., Frackowiak, T., Huk, A., & Pisanski, K. (2015). Selfie posting behaviors are associated with narcissism among men. Personality and Individual Differences, 85, 123–127.

Modele ludzkiej seksualności wg. Bancrofta i Seligmana

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Model podwójnej kontroli Bancrofta

Seksualność to aspekt kondycji każdego człowieka, przejawiający się w postaci pożądania lub pragnienia oraz towarzyszących mu fizjologicznie zdeterminowanych odpowiedzi w postaci zachowań prowadzących do orgazmu lub przynajmniej do przyjemnego podniecenia uprawianych przez parę ludzi lub nierzadko w pojedynkę.

O seksualności człowieka decyduje równowaga miedzy dwoma układami w mózgu: układem pobudzenia seksualnego (aktywacji seksualnej) mierzonym na Skali Ekscytacji Seksualnej SES oraz  układem hamowania seksualnego mierzony na skali SIS.

Model ten zakłada następujące warunki:

· seksualność człowieka ma podstawy neurobiologiczne (geny, hormony, stan układu nerwowego itd.), ale ostateczny jej kształt nadaje para (cechy intrapsychiczne), ich interakcja oraz kontekst kulturowy

· oba układy (aktywacji i hamowania) są adaptacyjne

· problemy biorą się z nierównowagi między tymi dwoma procesami

Model warstwowy Seligmana

Seksualność człowieka jest złożoną strukturą zawierającą wiele elementów, elementy te powstają kolejno na sobie -  stąd model warstwowy. Zawiera 5 warstw, każda warstwa ma przyczyny biologiczne i psychospołeczne:

a) tożsamość seksualna – najwcześniejsza, najbardziej zależna od biologii, jest to poczucie przynależności do określonej płci (żeńskiej lub męskiej), poczucie zgodności z budową anatomiczną

b) orientacja seksualna – kolejna warstwa, bardziej zależna od biologii niż cech psychospołecznych, definiowana jako ukierunkowanie popędu ku określonej płci (osoby, a nie obiektu), kształtuje się w różnych okresach życia, od wpływów hormonalnych, genetycznych

c)preferencje seksualne - specyficzny związek między bodźcem a reakcją, pojawienie się bodźca lub czynności (sposób działania wobec tego bodźca), który skutkuje optymalnym cyklem reakcji seksualnej człowieka; powstają dopiero w oparciu o wcześniejsze warstwy;

d)rola płciowa - kluczowa w okresie dojrzewania; społeczna manifestacja poczucia przynależności

e)realizacja seksualna – konkretne zachowania seksualne, warstwa najbardziej zależna od czynników psychospołecznych.

Autorzy: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Bibliografia:

Bancroft J. (2011) Seksualność człowieka, Wrocław: Edra Urban&Partner

Beisert M. (2004) Seksualność człowieka w cyklu życia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Wstęp do psychoterapii grupowej

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Jak wygląda psychoterapia grupowa?

Grupy psychoterapeutyczne zazwyczaj występują w dwóch różnych formach – grupy otwarte i grupy zamknięte. Zamknięte to te, których czas trwania jest z góry określony, a lista uczestników stała i niezmienna przez cały czas trwania terapii. Terapeuta też się nie zmienia. Z kolei do grup otwartych można dołączać nowych uczestników, gdy poprzedni zakończą pracę terapeutyczną. Część psychologów uważa, że praca w zamkniętych grupach jest bardziej intensywna i przeżycia uczestników są głębsze, z kolei w grupach otwartych zaletą jest to, iż czas trwania psychoterapii można indywidualnej dopasować do każdego z członków grupy. Wyróżnia się jeszcze grupy maratonowe i treningowe, których przebieg jest zupełnie rożny od opisanych powyżej form. Grupa maratonowa spotyka się jednorazowo, jednakże czas jej trwania wynosi 24 lub 48 godzin, gdzie członkowie grupy przebywają ze sobą nieustannie. Rozwój grupy jest bardzo szybki, z powodu braku możliwości izolacji od innych. Jednakże badania dotyczące tej metody pracy, wskazują, że wypracowane efekty mogą być krótkotrwałe. Z kolei grupa treningowa ma na celu przede wszystkim rozwój umiejętności personalnych i poszerzanie własnej świadomości. Nie jest to jednak forma psychoterapii - trening jest przede wszystkim nastawiony na poszerzanie bieżących doświadczeń życiowych, jest przede wszystkim przeznaczony dla osób niezaburzonych.


Jaka powinna być liczba uczestników?

Wskazuje się, że odpowiednia liczba uczestników powinna wynosić od 6 do 12 osób. Poniżej tej liczby zachodzi zbyt mała interakcji między członkami, z kolei jej przekroczenie może powodować powstanie podgrup i tym samym zbytnią dominacje aktywnych osób i wycofanie się niektórych.


Ile trwa spotkanie grupowe?

Uważa się, że spotkanie nie powinno być krótsze niż 40-60 minut (zwykle jest to 1,5 do 2 godzin). W zależności od celu grupowego terapia może być krótkoterminowa i trwać łącznie około 60 godzin zajęć. Średni czas grup zamkniętych to 80 do 100 godzin. Co warte podkreślenia, badania pokazują, ze wydłużenie czasu trwania psychoterapii wcale nie prowadzi do proporcjonalnego wzrostu jej skuteczności. Spotkania odbywają się 1-2 w tygodniu. Zazwyczaj nie organizuje się częstszych spotkań, gdyż jest to bardzo trudne z poleczeniem terapii z innymi obowiązkami uczestników.


Jak wygląda przygotowanie pacjenta do udziału w spotkaniu grupowym?

Badania pokazują, że odpowiednie przygotowanie pacjenta przed udziałem w psychoterapii grupowej ma istotny wpływ na pracę w grupie. Przede wszystkim terapeuta powinien dostarczyć informacji i wyjaśnić jak działa terapia grupowa. Jest to też dobry moment, na powstanie przymierza terapeutycznego między pacjentem a terapeutą. Uprzedza się przyszłego członka grupy o tym, że w czasie terapii mogą się pojawić dla niego trudne emocje, złość na prowadzącego, a także chęć rezygnacji z dalszych spotkań. Takie spotkanie przygotowawcze daje też wsparcie dla pacjenta, rozwiewa jego obawy i często nierzeczywiste przypuszczenia. Prowadzący może zalecić przeczytanie jakiejś literatury, broszurki lub pokazać pacjentowi nagrania z autentycznych sesji terapeutycznych w celu zapoznania go z tą formą terapii. Czasami zaprasza się taką osobę do bycia obserwatorem w istniejącej i działającej już grupie.


Jak wygląda kontrakt zawierany między terapeutą i członkami grupy?

Przede wszystkim w takim kontrakcie być zawarty z każdą z osób indywidualnie oraz z całą grupą. Każdy z pacjentów powinien zaakceptować czas i miejsce spotkania oraz regularność uczestnictwa. Na pierwszym spotkaniu dyskutuje się również o celach grupy oraz uzasadnienie terapii grupowej. Ważne jest też zawarcie w kontrakcie reguły dotyczącej zachowania tajemnicy i poufności tego, co dzieje się podczas spotkań. Wielu terapeutów może też wprowadzać regułę dotyczącą nieutrzymywania kontaktów poza sesjami.

Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia: Tryjarska B. (2006) Organizacja psychoterapii grupowej [w:] Grzesiuk L. (2006) Psychoterapia Praktyka, Warszawa: Wydawnictwo Psychologii i Kultury.

Przegląd badań: obraz ciała w jadłowstręcie psychicznym

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Anoreksja nervosa (AN ) to choroba psychiatryczna, która charakteryzuje się znacząco niską masą ciała i obawą przed przybraniem na wadze. Rdzenną cechą AN jest sposób, w jaki jednostka doświadcza swojego kształtu ciała lub wagi, a to zniekształcenie obrazu ciała jest rzeczywistym kryterium rozpoznania tej choroby (American Psychiatric Association, 2013). Jednakże, to czy osoby z anoreksją ma zaburzenia percepcyjne, które zmieniają doświadczenie własnego ciała jest niejasne. Jedną z głównych metod wykorzystywaną do oceny percepcyjnego zaburzeń obrazu ciała w AN jest stosowanie zadań do szacowania rozmiarów ciała. W odniesieniu do szacowania wielkość własnego ciała, niektórzy badacze donoszą, że osoby z AN nie różnią się od zdrowych, natomiast inne badania sugerują, że ludzie z AN znacznie zbyt wysoko oszacowują swój rozmiar ciała.

W badaniu przeprowadzonym przez Smeets (1999 ), w których uczestnicy byli zobowiązani wybrać moment kiedy na filmie kobieta zmienia się z szczupłej w otyłą, uczestnicy z AN wcześniej postrzegali ten moment. Innymi słowy, to co osoby z AN uważają za szczupłe, normalne, z nadwagą lub otyłe ciało było szczuplejsze niż to jak uznawali uczestnicy z grupy kontrolnej.

Odkryto, że obszary ciała, na których osoby z AN się koncentrowały różnią się od zdrowych osobników. Podczas zdania swobodnego-patrzenia (free-viewing task) , gdzie uczestnikom zaprezentowano bodźce całego ciała, wykazano zmniejszoną uwagę na region twarzy w osób z AN. Ponadto, pokazywano uczestnikom ich sfotografowany obraz  w czarnym trykocie – badania wykazały, że podczas gdy uczestnicy z grupy kontrolnej spędzili stosunkowo podobną ilość czasu koncentrując się na 4 intersujących obszarach (twarz, klatka piersiowa, brzuch i nogi), osoby z AN spędziły więcej czasu patrząc na swoje nogi i brzuch i mniej czasu patrząc na swoje twarze. Prócz tego części ciała, na których bardziej się skupiały osoby z AN odzwierciedlały obszary, z których były najmniej zadowolone. Odkryto również, że uczestnicy z ”nieklinicznym” zaburzeniami odżywiania spędzili więcej czasu patrząc na własne zidentyfikowane „brzydkie” części ciała niż zidentyfikowane jako „piękne” części ciała, natomiast u osób bez zaburzeń odżywiania nie stwierdzono żadnej różnicy w czasie w skupieniu się na ich pięknych lub brzydkich częściach ciała.


Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak


Bibliografia:

Andrea Phillipou, Susan Lee Rossell, Caroline Gurvich, David Jonathan Castle, Nikolaus Friedrich Troje & Larry Allen Abel (2016) Body Image in Anorexia Nervosa: Body Size Estimation Utilising a Biological Motion Task and Eyetracking.

Wybrane podejścia do psychoterapii grupowej – podejście Morena

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

„Oko w oko, twarzą w twarz. I kiedy będziesz blisko, wezmę Twoje oczy i włożę je zamiast moich, i ty weźmiesz moje oczy i włożysz je zamiast swoich. I ja będę patrzeć na ciebie twoimi oczami, i ty będziesz patrzeć na mnie moimi oczami.”

(Moreno, 1914)


Moreno, twórca psychodramy, przede wszystkim odrzuca psychoanalizę, przyjmuje z kolei założenia związane z założeniami kosmogonicznymi są to: twórczość, spontaniczność, przypadek, przemijające trwanie produktu twórczości i tele, czyli kosmiczna interakcja.


W podejściu tym przede wszystkim chodzi o twórczość i jej trzy poziomy:

- twórczość nieświadoma, która jest nagła, spontaniczna, ale przyjmuję kształt intencjonalnego pomysłu

- twórczość unoszącą się, która nigdy nie ustaje

- twórczość traumatyczną, która z kolei niekiedy zaskakuje głębokim przeżyciem, które się następnie przejawia w procesie twórczego myślenia.


Twórczości nieustannie asystuje spontaniczność.


Przede wszystkim w tym podejściu należy opierać się na intuicji i własnych przeżyciach, a nie na teorii – tylko tak można zrozumieć samego siebie. Należy rozwijać w sobie twórczość i spontaniczność.


Ważne jest stosowanie ZASADY TELE, która została scharakteryzowana jako „wgląd i wczuwanie się jednej osoby w drugą, odczuwanie we dwoje”. Zasad Tele to spotkanie terapeuty z pacjentem oparte na terapeutycznej miłości.


Jak wygląda sesja psychodramatyczna?

Zaczyna się od rozgrzewki, która może zawierać fantazyjne ćwiczenia ruchowe, by pobudzić w pacjentach twórczość i spontaniczność (np. udawanie zwierząt)

Faza właściwa rozpoczyna pytaniem „Kto chce przedstawić jakiś swój problem?”, jedna z osób się zgłasza i podaje swój problem (protagonista), następuje rozdanie ról wśród pacjentów, a następnie zaczyna się gra (pojedyncze sceny).

Na sam koniec jest ogólna rozmowa, która zawiera uwagi, komentarze oraz pytania członków grupy do osoby odgrywającej swój problem. Uczestnicy dzielą się własnymi doświadczeniami, wrażeniami, jakie wywołały w nich odgrywane sceny.


Morena oprócz psychodramy stworzył również technikę socjometryczną, która dziś bardzo często jest wykorzystywana w psychologii społecznej. Metoda ta służy głównie do rozpoznawania relacji pomiędzy jednostkami w grupie, pozwala uchwycić pozycje danych członków, przewodnictwo, inicjatywę, wzajemne antypatie i sympatie i pomagają zrozumieć dynamikę relacji w grupie za pomocą graficznego socjogramu.

Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia: Kratochvil, S. (2003) Podstawy psychoterapii. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Przegląd badań: uzależnienie od jedzenia

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Uzależnienie od jedzenia u pacjentów z zaburzeniami odżywania jest powiązane z impulsywnością i trudnościami z wyznaczaniem długoterminowych celów

Cel: Niniejsze badanie ma na celu zbadanie, czy pacjenci z zaburzeniami odżywiania różnią się pod względem specyficznych cech charakteru w zależności od pozytywnego odsiewu tych, którzy są uzależnieni od jedzenia oraz znalezienie modelu przywidywania uzależnienia od jedzenia (FA) wśród pacjentów z zaburzeniami odżywiania używając pomiarów osobowości i impulsywności.

Metoda: Dwieście siedemdziesiąt osiem pacjentów mających zaburzenia odżywiania, którzy ujawnili uzaleznienie od jedzenia w metodzie self-report oraz  ujawnili impulsywność oraz zaburzeniach osobowości, odżywiania i ogólną psychopatologię. Pacjentów podzielono na dwie grupy, w zależności od dodatniego lub ujemnego wyniku na skali FA. Analizę wariancji zastosowano do porównania średnich między dwiema grupami. Krokowa binarna regresja logistyczna została wykorzystana do uzyskania modelu prognostycznego dla obecności FA.

Wyniki: Pacjenci z uzależnieniem od jedzenia wykazywali mniejsze zdolności do samokierowania, nadmierną pilność w działaniu oraz większy brak wytrwałości w porównaniu z pacjentami, którzy nie zgłaszali uzależnienia od jedzenia. Prawdopodobieństwo uzależnienia od jedzenia można zatem przewidzieć za pomocą nadmiernej pilności w działaniu, wysokiej zależności działania od nagrody i niewielkim braku rozmyślności.

Wnioski: Pacjenci z zaburzeniami odżywiania, którzy mają więcej problemów z realizacją zadania do końca i ze skupieniem się na długoterminowych celach są bardziej narażeni na rozwój uzależnienia od jedzenia.

Autorzy: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Bibliografia:

Wolz Ines i współpracownicy (2016) ,,Food Addiction” in Patients with Eating Disorders is Associated with Negative Urgency and Difficulties to Focus on Long-Term Goals (Report), Frontiers in Psychology, Feb 2

Mechanizmy obronne

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Mechanizmy obronne zostały odkryte przez chyba najsłynniejszego psychologa na świecie - Zygmunta Freuda. Zakładał on, że w naszym życiu działa wiele aktywnych nieświadomych procesów psychicznych. Odkrył, że gdy człowiek przeżywa trudne doświadczenie, w którym pojawiają się emocje, których nie jest w stanie znieść, wypiera je do nieświadomości. Uczy się tego jako bardzo małe dziecko i stosuje całe życie. Mechanizm ten jest formą samoobrony psychicznej, chroniącym każdego z nas przed tym, czego nie jest w stanie przyjąć. Mechanizmy obronne strzegą dostępu do treści, które są zagrażające, nie pozwalając im dojść do świadomości. Z jednej strony jest to proces działający u każdego z nas, z drugiej strony to, że coś nie jest świadome nie znaczy, że nie działa w naszym życiu. Jeśli stosujemy zbyt wiele mechanizmów obronnych, tracimy kontakt z rzeczywistością. Wtedy działamy w sposób niezrozumiały nawet dla siebie, a świat wydaje nam się miejscem nieprzewidywalnym, w którym nic nie jest od nas zależne.

Mechanizmy obronne dzielą się na:

1. pierwotne - dotyczące granic między osobą, a światem zewnętrznym

2. wtórne - dotyczące wewnętrznych granic między wewnętrznymi strukturami osobowości

Oto najczęstsze mechanizmy obronne:

a) zaprzeczenie - jak sama nazwa wskazuje, polega na zaprzeczeniu realnym treścią poprzez fantazję. Zaprzeczenie jest wtedy, gdy wiesz, że palenie papierosów prowadzi do wielu chorób, ale wierzysz, że akurat Ciebie to nie spotka.  Lub gdy rodzice informują dziecko o swoim rozwodzie, a ono twierdzi, że wcale go to nie rusza.

b) wyparcie - świadome doświadczenie przechodzi wprost do nieświadomości. Wyparcie działa, gdy przeżywamy ciężki wypadek, z którego później nic nie możemy sobie przypomnieć.

c) rozszczepienie - przekonanie, że można być jedynie dobrym albo złym. Rozszczepienie jest wtedy, gdy wszyscy muzułmanie na świecie zlewają się w jeden obiekt - tych niezaprzeczalnie złych, podczas gdy wszyscy chrześcijanie są niezaprzeczalnie dobrzy. Lub gdy zakochujemy się w ,,dobrym Janku”, ale rozstajemy ze ,,złym Jankiem”.

d) projekcja - to, co jest wewnętrzne danej osobie jest postrzegane jako zewnętrzne. Projekcja jest wtedy, gdy ziejemy nienawiścią do świata, ale to świat postrzegamy jako agresywny względem nas. Lub gdy sami siebie nie możemy pokochać, ale tłumaczymy to jako “nikt mnie nie kocha, jestem taka samotna”.

e) identyfikacja - jest procesem, za pomocą którego jednostka w różnym stopniu upodabnia się do kogoś innego. Działa wtedy, gdy ojciec bił syna, a później syn zaczyna ubierać się jak tata, chodzić jak tata, mówić jak tata i bić zabawki lub słabszych kolegów tak, jak tata bije go.

f) reakcja upozorowana - zamiana odczuwanego uczucia na takie, które możemy zaakceptować. To wtedy, gdy zieleniejemy z zazdrości o figurę koleżanki, ale maskujemy to wylewnymi gratulacjami.

g) racjonalizacja - zaprzeczenie motywom działania poprzez odwołanie się do logicznego możliwego wyjaśnienia. Racjonalizacja jest wtedy, gdy chłopak boleśnie odrzuci dziewczynę, a ona stwierdza ,,to nic i tak stać mnie na kogoś dużo lepszego”.

h) przemieszczenie - uczucia lub zachowania kierowane do innego obiektu, niż ten wobec którego zostały wywołane. Działa wtedy, gdy w pracy szef na nas nawrzeszczy, a my wrócimy do domu i złość wyładujemy na współlokatorach.

i) somatyzacja - przekształcenie problemów natury psychicznej na objawy o charakterze somatycznym. Działa wtedy, gdy przeczuwamy, iż koleżanka będzie rozczarowana naszym zachowaniem, więc przed spotkaniem zaczyna autentycznie boleć nas głowa i wówczas zamiast negatywnych emocji dostajemy współczucie.

Autorzy: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Bibliografia:

Freud Anna (2004) Ego i mechanizmy obronne, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, ISBN 8301143401

Grzegołowska-Klarkowska Helena J. (1986) Mechanizmy obronne osobowości, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, ISBN 8301063653

Przegląd badań: Czy rozwód rodziców wpływa na dziedziczenie niezadowolenia dziecka z własnego ciała?

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Czy rozwód rodziców wpływa na dziedziczenie niezadowolenia dziecka z własnego ciała? Przedłużenie poprzednich genetyczno-środowiskowych koncepcji

Cel: Poprzednie badania sugerują, iż rozwód rodziców istotnie modyfikuje dziedziczony wpływ na niezadowolenie z ciała. Konkretnie - dziedziczenie niezadowolenia z własnego ciała jest większe w przypadku dzieci z rodzin rozwiedzionych, niż z rodzin pełnych, sugerując ewentualne skutki interakcji działania genów i środowiska. Jednakże poprzednie badania ograniczają się jedynie do pojedynczego, samodzielnie zgłaszanego pomiaru niezadowolenia z ciała. Podstawowym celem tego badania było sprawdzenie, czy wyniki te rozciągają się do innego wymiaru niezadowolenia ciała: postrzegania obrazu ciała.

Metoda

Uczestnicy

Badanie obejmowało 1534 nastoletnich bliźniąt płci żeńskiej z Minnesota Twin Family Study. Bliźnięta zostały zaczerpnięte z dwóch MTFS kohort: jedna grupa została zmierzona w wieku 11 lat (i ponownie w wieku 17lat), podczas gdy druga grupa wyłącznie w wieku 17 lat. Wykorzystano dane z pomiaru 17latków dla obu grup, by uniknąć wpływu związanego z fazą dojrzewania na ryzyko genetyczne.

Pomiary

Zygotyczności determinacji. Zygotyczności została określona za pomocą wielu środków (patrz Ref. 14), które okazały się być w 95% dokładne.

Rozwód. Rozwód rodziców został zmierzony za pomocą bliźniaczego samoopisu.

Postrzeganie obrazu ciała. W BRS wyświetla się uczestnikom 9 sylwetek począwszy od tej z niedowagą, aż do nadwagi i prosi, by wybrali tę, która najlepiej odzwierciedla ich obecną oraz wymarzoną figurę. Postrzeganie obrazu ciała oblicza się odejmując obecny od idealnego kształt. Choć rzetelność mierzona za pomocą metody test-retest w przypadku BRS nie została zmierzona, to BRS posiada wysokie korelacje z Figure Rating Scale, który posiada wspaniałą rzetelność test-retest w odstępie 2 tygodni. W tym badaniu korelacje BMI i wskazywanego rzeczywistego obrazu ciała były duże, co wskazuje, iż wyniki kwestionariusza BRS są zgodne z rzeczywistością.

Wyniki:

Choć wyniki BRS były dziedziczne zarówno u bliźniąt z pełnych, jak i rozwiedzionych rodzin, a poziom dziedziczenia nie różnił się znacząco, to znaleziono różnice dotyczące różnych oddziaływań środowiskowych, w których większy wpływ zaobserwowano u dzieci z rodzin rozwiedzionych w porównaniu z rodzinami pełnymi.

Pełne/rozwiedzione- średnie porównania

Pełna próba

Rodziny pełne

Rodziny rozwiedzione

t (df)

p

d

N

1534

1222

312

-

-

-

Pary MZ

980

774

206

-

-

-

Pary DZ

554

448

106

-

-

-

Średni wiek

17,75

17,73

17,82

2,09

.04

.15

Średnie BMI

23,46

23,35

23,88

1,43

.15

.10

Średnia różnica wyniku dla BRS

0,96

0,95

1

0,67

.50

.05

BRS różnica:

Ideał chudszy (%)

65,5%

66%

63,5%

-0,85

.40

Ideał taki sam (%)

31%

30,7%

32,1%

0,46

.65

Ideał grubszy (%)

3,5%

3,3%

4,5%

1,04

.30

Korelacje bliźniacze:

Pary MZ

0,41

0,43

0,38

-

-

-

Pary DZ

0,24

0,21

0,27

-

-

-

z

3,58

4,41

1,02

-

-

-

Dyskusja:

Różne wymiary niezadowolenia z ciała (m.in. negatywna samoocena versus postrzeganie własnego ciała) mogą być w dyskretny sposób powiązane z oddziaływaniami środowiskowymi, takimi jak rozwód rodziców. Przyszłe badania powinny zbadać tę możliwość oraz skupić się na odkrywaniu różnych wpływów genetyczno-środowiskowych stosując rozmaite metody.

Opracowały: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Źródło danych:

O’ Connor, Shannon M. ; Klump, Kelly L. ; Vanhuysse, Jessica L. ; Mcgue, Matt ; Iacono, William (2016)  Does parental divorce moderate the heritability of body dissatisfaction? An extension of previous gene–environment interaction effects, International Journal of Eating Disorders,  Vol.49(2), pp.186-190

Przegląd badań: postrzeganie wagi, zaburzenia odżywiania i poczucie skuteczności emocjonalnej wśród młodzieży szkolnej

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Chociaż wiadomo, że zaburzenia emocjonalne i zaburzenia odżywiania są ze sobą powiązane, związek między emocjonalnym poczuciem własnej skuteczności (ESE) i zaburzeniami odżywiania jest nieznany. Trójka psychologów: Keith J. Zullig, Molly R. Matthews-Ewald i Robert F. Valois zbadali związek między ESE a zaburzeniami odżywiania na próbie młodzieży ze szkół średnich  (n = 2566).

Dorastanie charakteryzuje się podwyższonym stresem i walką o niezależność, co może powodować pewne problemy emocjonalne i behawioralne. W konsekwencji nieprzystosowawcze zachowania, w tym zaburzenia odżywiania, mogą skutkować nieodpowiednimi mechanizmami radzenia sobie, a w szczególności mogą służyć jako środek do regulacji emocji. W zaburzeniach odżywiania, czasami określanymi jako skrajne kontrolowanie wagi, przypuszcza się że może wystąpić więcej wskaźników niż klinicznie zdiagnozowane zaburzenie, w tym: używanie środków przeczyszczających, wymioty, wolne jedzenie lub unikanie posiłków, zażywanie tabletek odchudzających w celu kontroli lub zgubienia wagi. Wśród młodzieży szkół średnich szacuje się, że zaburzenia odżywiania występują u od 7.3% do 31% mężczyzn i 15,8 % do 57 % u kobiet i są uważane za stan pośredni pomiędzy dietą a rozwojem klinicznej diagnozy zaburzeń odżywiania.

Pomimo iż koncepcja własnej skuteczności nie jest niczym nowym, specyficzny aspekt samoskuteczności – emocjonalna samoskuteczność (ESE), pomaga w wytłumaczeniu, dlaczego niektóre osoby są w stanie lepiej radzić sobie z awersyjnymi wydarzeniami życiowymi. ESE jest zdefiniowany jako możliwość uniknięcia negatywnych emocji lub zdolność do przywrócenia zwykłego stanu emocjonalnego. ESE jest hipotetycznie prekursorem regulacji emocji, czyli zdolności do podjęcia odpowiednich zachowań w odpowiedzi na specyficzne sytuacje środowiska. Typowe zastosowanie ESE obejmuje przekonanie danej osoby w jej możliwość uniknięcia negatywnych stanów emocjonalnych i przywrócenie normalnego stanu emocjonalnego (np. uspokajanie siebie). Badania pokazują, że młodzież ze zwiększonym ESE jest mniej skłonna do angażowania się w ryzykowane zachowania seksualne, myśli samobójczych i samobójstw oraz zażywania substancji, jest za to bardziej skłonna do angażowania się w aktywność fizyczną.

Obecne badania sprawdzają zależność pomiędzy zaburzeniami odżywiania a ESE na dużej próbie młodzieży szkolnej ze Stanów Zjednoczonych.

Wyniki:

- Znacząca relacja powstała pomiędzy niskim ESE a stosowaniem głodówki by schudnąć w grupie czarnoskórych kobiet.

- Istotne relacje zostały zauważone pomiędzy niskim ESE a postrzeganiem własnej wagi jako lekkiej/dużej nadwagi dla czarnoskórych mężczyzn.

- Istotne relacje zostały ustanowione między niskim ESE i postrzeganiem własnego ciężaru jako lekką/dużą nadwagę, wśród białych kobiet.

- Istotne relacje zostały ustanowione między niskim ESE a postrzeganiem własnej wagi jako lekkiej/dużej niedowagi dla białych mężczyzn

- Najbardziej znaczące związki pojawiły się między straceniem na wadze, wymiotami lub zażywaniem środków przeczyszczających i braniem tabletek na odchudzanie a niskim poziomem ESE.

- Choć głodzenie się by stracić na wadze było związane z niskim ESE wśród wszystkich grup rasy/płci u zarówno białych i czarnych kobiety i mężczyzn, wykorzystywanie tabletek odchudzających wiązało się z niska ESE. Odwrotnie, waga postrzegana jako lekka lub duża nadwaga lub lekka lub duża niedowaga  były związane z niskim ESE tylko wśród białych lub czarnych mężczyzn. Wyniki wskazują również, że białe kobiety, które zgłosiły wymioty lub używanie środków przeczyszczających, branie pigułek i głodówkę były bardziej skłonne do zgłaszania niskiego poziomu ESE.

- Co ciekawe, zarówno czarni, jaki i biali mężczyźni, którzy korzystali z głodówek byli bardziej skłonni do zgłaszania niskiego ESE. Dodatkowo czarni mężczyźni przyjmujący tabletki odchudzające, aby schudnąć i biali mężczyźni zgłaszający wymioty lub stosujący środki przeczyszczające aby schudnąć byli bardziej skłonni do zgłaszania niskiego ESE.

Możliwe jest, że relacja pomiędzy zaburzeniami odżywiania a ESE w różnych grupach rasowych i płciowych jest wynikiem różnic kulturowych. Na przykład, niektóre badania wskazują, że czarne kobiety są mniej narażone na ryzyko zaburzeń odżywiania i postrzegania większego rozmiaru ciała jako pożądanego w porównaniu do białych kobiet. Ten wzór może być podobny dla mężczyzn, tak że czarni mężczyźni wolą większy rozmiar ciała w porównaniu do białych mężczyzn. Jednak inne badania wskazują, że czarne kobiety i mężczyźni mogą być tak samo narażeni na zaburzenia odżywiania, jak  białe kobiety i mężczyźni, co sugeruje, że zaburzenia odżywiania mogą mieć mniej wspólnego z rasą czy pochodzeniem etnicznym i więcej do czynienia ze stopniem oddziaływania dominującego ideału chudego ciała.

Teoria Sociocultural sugeruje, że internalizacja nierealnego ideału ciała może prowadzić do niezadowolenia z ciała, przy czym osoby te angażują się zachowania zaburzeń odżywiania, aby zmienić swój wygląd. Z drugiej strony, możliwe jest, że osoby o wysokiej ESE są mniej podatne na wpływ społeczny by osiągnąć nierealny typ ciała. Na przykład, osoby z wysokim ESE mają większe zaufanie w zdolność do zarządzania swoimi emocjami; dlatego też, w obliczu nierealistycznego typu budowy ciała, mogą oni posiadać odpowiednie umiejętności radzenia sobie.

Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia:

Keith J. Zullig, Molly R. Matthews-Ewald, Robert F. Valois (2016) Weight perceptions, disordered eating behaviors, and emotional self-efficacy among high school adolescents, [w:]Eating Behaviors 21 (2016) 1–6.

Przywiązanie, czyli o więzi między dzieckiem i opiekunem

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Styl przywiązania jest to specyficzna więź powstała w dzieciństwie między dzieckiem, a matką (głównym opiekunem). Uwarunkowany przede wszystkim sposobem sprawowania opieki.

W dzieciństwie: najczęściej wyodrębnia się trzy style:

  1. styl bezpieczny,
  2. styl unikający,
  3. styl lękowo – ambiwalentny

+ dezorganizacja przywiązania (czyli niemożność określenia specyficznych cech i zachowań u dziecka).

Pozabezpieczne przywiązanie (unikające, lękowo-ambiwalentne lub zdezorganizowane) prowadzi do trudności w uzyskaniu intymności poprzez bliski związek z drugą osobą nawet w dorosłości.

Jak powstają style przywiązania?

Styl bezpieczny powstaje zazwyczaj wtedy, gdy opiekun jest dostępny, wrażliwy i responsywny. Posiada stałą strategię reagowania na potrzeby dziecka, przez co zapewnia mu bezpieczeństwo oraz komfort. Pozwala to dziecku na zbudowanie stabilnej samooceny, a także poczucia zasługiwania na miłość. Osoba ze stylem bezpiecznym przywiązania chętnie odkrywa świat, jest pewna siebie, ciekawska, radosna. Chętnie angażuje się w relacje z rówieśnikami.

Styl unikający powstaje z reguły wtedy, gdy opiekun jest:

- mało uważny na potrzeby dziecka,

- niedostępny emocjonalnie,

- tłumiący emocje,

- mało responsywny,

- reagujący niechęcią do kontaktu cielesnego dzieckiem

Charakterystyczne cechy dzieci posiadających unikający styl przywiązania to:

· ograniczone zaangażowanie emocjonalne w relacji z opiekunem, niezabieganie o bliskość z nim

· nieokazywanie strachu czy niepokoju, gdy matki nie ma w pobliżu

· unikaniem opiekuna, gdy ten powraca

· traktowaniu obcych na równi z matką

Z kolei styl lękowo - ambiwalentny powstaje, gdy opiekun jest:

- silnie, ale niestale zaangażowany w rolę rodzicielską,

- posiadający niewielkie umiejętności zaspokajania potrzeb dziecka,

- mało responsywny,

- działający pod wpływem impulsu, chwili,

- nieposiadający stałej strategii reagowania na sygnały dziecka,

- zostawiający dziecko bez opieki.

Charakterystyczne cechy dzieci posiadających ten styl przywiązania to:

· ograniczona chęć odkrywania otaczającego świata,

· manifestowanie złości,

· nieustanne skupianie uwagi na matce,

· silny protest i lęk, gdy opiekun się oddali,

· długi czas uspokajania po powrocie opiekuna.

Do dezorganizacji przywiązania dochodzi na skutek zachowań opiekuna, które powodują u dziecka przerażanie i/lub wzbudzaniu przez opiekuna systemu przywiązania przy jednoczesnym braku możliwości zaspokojenia potrzeb dziecka.

autorzy: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Bibliografia:

Bowlby J. (2007) Przywiązanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Wojcieszke B. (2002) Człowiek wśród ludzi. Zarys psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Kilka słów o komunikacji niewerbalnej

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Komunikacja niewerbalna to coś, czego używamy codziennie, nieustannie – wygląd zewnętrzny, gesty, ruchy ciałem, spojrzenia, ton głosu, mimika, dotyk, wykorzystywanie przestrzeni podczas komunikacji z innymi. Krótko mówiąc są to wszelkie komunikaty przekazujące jakieś wiadomości bez użycia słów. Warto zaznaczyć, że do tej kategorii nie wpisują się gesty oznaczające słowa np. język migowy lub komunikaty pisane elektronicznie.


Najważniejsze informacje o komunikacji niewerbalnej:

- jest ciągła

- może równocześnie być przekazywana wieloma kanałami np. ubraniem, gestem, spojrzeniem

- bardziej wieloznaczna niż komunikacja werbalna

- jej znaczenie zależne jest od kultury

- istnieją różnice płciowe w posługiwaniu się sygnałami niewerbalnymi

- często mniej świadoma niż komunikacja słowna

- stosowana częściej do przekazywania emocji  i tworzenia i rozwoju relacji międzyludzkich. Jednostki  wykorzystują słowa by przekazać to co myślą, wyrazić opinie i fakty, a komunikację niewerbalną by przekazać uczucia (Burgoon, 1944).


Co mówią badania na temat komunikacji niewerbalnej?

Badania pokazują, że ok. 65% komunikatów pochodzi z sygnałów niewerbalnych (Lapakko, 1997). Z kolei inni badacze (Duke, Nowicki, 1995; Nowicki, Carton, 1997) ustalili, że dzieci które mają słabo rozwiniętą strukturę komunikatów niewerbalnych zawierają mniej przyjaźni i częściej odczuwają negatywne emocje. Jeśli chodzi o dorosłych, to sprawne i skuteczne posługiwanie się sygnałami niewerbalnymi sprawia, że osoby te zawierają bardziej satysfakcjonujące związki intymne (Manusov, 1995) oraz odczuwają znacznie mniejszy poziom stresu (Ryan, 1995)


Jakie więc funkcje w życiu spełnia komunikacja niewerbalna?

Przede wszystkim zostają spełnione następujące funkcje (za: Morreale i in. 2007):

- Zastępują słowa lub są ich powtórzeniami – tutaj znaczenie mają emblematy – „sygnały niewerbalne, mające znaczenie dla pewnych grup kulturowych, zastępuje słowa oraz tłumaczy je bezpośrednio na wyrażenia słowne” (Ekman, Friesen 1969). Oprócz emblematów warto zwrócić uwagę na to, że często komunikacja niewerbalna powtarza to co mówimy słownie np. tłumacząc komuś drogę, pokazujemy ręką.

- Uzupełniają i akcentują słowa – Ekman i Firesen oprócz emblematów wyróżnili również ilustratory, sygnały niewerbalne, które uzupełniają i akcentują wypowiadane słowa np. szybsze tempo mówienia ożywia wypowiedź, wskazywanie na brzuch gdy ktoś mówi „ale się najadłem”.

- Regulują interakcje werbalne –regulatory to sygnały niewerbalne, które pomagają w regulowaniu i koordynowaniu interakcji komunikacyjnych (Ekman, Friesen 1969).

- Zaprzeczają słowom – w momencie gdy komunikaty werbalne i niewerbalne są ze sobą sprzeczne, badania pokazują, że za prawdziwsze uważamy sygnały bezsłowne (Knapp, Vangelisti, 1992).

Jakie są typy przekazów niewerbalnych?

· Wygląd fizyczny i pierwsze wrażenie

· Mowa ciała:

o Ruchy ciała i postawa

o Gesty

o Wyrazy twarzy ( w tym mikroekspresje)

o Kontakt wzrokowy (okulezja)

· Dotyk (haptyka)

· Głos (wokalizacja)

· Wykorzystywanie czasu i przestrzeni (chronomika i aranżacja przestrzenna)

o Dystans (proksemika)


Jak usprawnić swoje kanały niewerbalne?

1.       Bądź świadomy wiadomości niewerbalnych – zwracaj uwagę na sygnały, które wysyłasz i które odbierasz od innych

2.       Szanuj różnice kulturowe i płciowe – dzięki temu unikniesz niezrozumienia

3.       Staraj się połączyć komunikację niewerbalną z werbalną

Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia:

Morreale, S. P., Spitzberg, B. H., Barge, J. K. (2007). Komunikacja między ludźmi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

RODZIC, DOROSŁY, DZIECKO – kilka słów o Analizie Transakcyjnej

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Według Erica Berne, kontakt społeczny to swoistego rodzaju transakcja. Zachowanie człowieka pokazuje, że w tych kontaktach zmienia on swój sposób mówienia, ton głosu, pozycję ciała i często tym zmianom towarzyszą również zmiany emocjonalne.


Pewnym zestawom zachowań jednostki przyporządkowuje się określone stany ego. Berne (2001, s.16)  opisuje je jako „system uczuć połączony z odpowiadającym mu zestawem wzorców zachowania”. W analizie transakcyjnej przyjmuje się jednak, iż każdy człowiek dysponuje określonym repertuarem zachowań, które można przyporządkować do 3 stanów ego:


1.       Rodzic (stan eksteropsychiczny)

2.       Dorosły (stan neopsychiczny)

3.       Dziecko (stan archeopsychiczny)


Wszyscy potrafimy używać tych stanów i zmieniać je z jednego na drugi, a każdy z nich jest częścią naszej osobowości. Scharakteryzujmy teraz poszczególne stany.


Rodzic

Jest to stan, który bierze się ze wspomnień zachowań naszych rodziców, człowiek może reagować jak własny ojciec lub matka. Rodzic występuje w 2 formach, jako:


- Rodzic Normatywny – to stan autorytarny i moralizujący, chce by inny respektowali jego reguły, ocenia innych i wywiera na nich wpływ – aprobuje, zakazuje, moralizuje, odmawia, krytykuje. Jego postawa ciała często przyjmuje władczą formę – zmarszczone brwi, pięści na biodrach, surowe spojrzenie, uniesiony palec wskazujący. Używa takich pojęć jak „Dobrze”, „źle”, „musisz”, „zawsze/nigdy”.


Plusem występowania tego stanu jest fakt, iż wyznacza on stan bezpieczeństwa, jednakże  bywa represjonujący i może zniechęcać do siebie innych.


- Rodzic Opiekuńczy – troszczy się o innych, zajmuje się nimi i pociesza, może też zachęcać do działania. Współczuje oraz stara się wskazywać co jest dobre a co złe, jest życzliwy i rozumiejący. Jest uśmiechnięty, stara się okazać swoje wsparcie gestami np. obejmuje ramieniem, nachyla się. Mówi: „dobrze”, „próbuj dalej”, „zrobię to za ciebie”, „mój ty biedaku”.


Ten stan Ja jest kochający i ochraniający, jednakże jego negatywnym aspektem może być nadmierna i przytłaczająca opiekuńczość, które może prowadzić do zahamowania rozwoju innych osób.


Dorosły

To stan niezbędny do przetrwania. Jest obiektywny, autonomiczny i bezstronny. Myśli w sposób racjonalny i obiektywny, stara się wyciągać logiczne wnioski, gromadzić informacje i dąży do zrozumienia tego co dzieje się dookoła. Przede wszystkim podkreśla fakty i rzeczywistość, prezentuje otwartą postawę ciała oraz neutralny ton głosu. Wypowiedzi jakich najczęściej używa to „moim zdaniem”, „myślę, że”. Język którego używa jest jasny i informacyjny – kto, co, jak. Jego pozytywną wartością jest zdolność do rozwoju, jednakże działa negatywnie wtedy gdy jest to jedyny stan JA który funkcjonuje u danej osoby.


Dziecko

Stan ego Dziecka wynika z naszych doświadczeń z dzieciństwa. Dziecko ujawnia się w 3 formach:


- Dziecko spontaniczne – jest twórcze, ciekawe świata, jego reakcje są bardzo bezpośrednie, jest emocjonalne – śmieje się, płacze, krzyczy, jest dosyć ruchliwe, w ekspresji słownej używa takich zwrotów jak: „chcę”, „hurra”, „kocham”, „fajnie”, „jupi” itd.


Pozytywny aspekt tego stanu to to, iż dziecko spontaniczne jest źródłem energii, kreatywności i przyjemności, z kolei jego negatywny aspekt to dość prymitywne myślenie i wiara w „magiczne” działanie świata.


- Dziecko uległe – podporządkowane, przystosowuje swoje reakcje do stawianych mu wymagań i oczekiwań, wycofuje się, odznacza się pochyloną sylwetką, spuszczoną głową, jest dość nieśmiałe, używa takich słów jak „proszę”, „dziękuję”, „spróbuję” itd.


Ten stan ego jest przydatny w życiu społecznym i to jest jego pozytywny aspekt, jednakże minusem jest jego silna zależność i podporządkowanie się innym oraz niezdecydowanie.


- Dziecko zbuntowane – przeciwstawia się innym, jest zbuntowane, ma nadąsaną minę, podnosi głos. Najczęściej w jego wypowiedziach pojawia się „nie”, „nie chcę”.


Ten stan ego prowadzi do autonomii, jednakże może być prowokacyjne i destrukcyjne.

Każdy z przedstawionych wyżej stanów jest tak samo ważny dla funkcjonowania.


Autorzy: Eliza Wojciechowska, Karina Cebulak

Bibliografia:

Berne Eric (2001) W co grają ludzie, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Czym jest psychoterapia?

Dydaktyka - artykuły specjalistyczne Komentarze (0) »

Psychoterapia w definicji Norcrossa jest świadomym i zamierzonym stosowaniem klinicznych i interpersonalnych metod, wywodzących się ze sprawdzonych w psychologii twierdzeń, w celu towarzyszenia ludziom w zmianie lub modyfikacji ich zachowań, schematów poznawczych, emocji i/lub innych osobistych właściwości na takie, które uczestnicy tego procesu uznają za najbardziej pożądane.

Psychoterapia to pewnie proces dziejący się między terapeutą, a pacjentem, który leczy i/lub wspomaga rozwój człowieka. Jest odpowiednia dla Ciebie, jeśli:

· doświadczasz cierpienia

· czujesz, że życiowe trudności Cię przerastają

· nie masz już siły samemu sobie radzić

· chcesz poprawić swoje relacje z innymi

· zastanawiasz się, czy Twoje życie zmierza w dobrym kierunku

· jesteś ofiarą przemocy/wykorzystania

· czujesz, że życie wymknęło Ci się spod kontroli

· masz problemy z dzieckiem

· przechodzisz obecnie przez kryzys

· doświadczasz wzmożonego niepokoju i lęku

· w Twoim życiu zdarzyło się wiele silnie stresujących sytuacji, które mają wpływ na Twoje obecne funkcjonowanie

· nie jesteś zadowolony ze swojego wyglądu

· myślisz, że jesteś gorszy od innych

· nie jesteś w stanie poradzić sobie z nadmiarem stresu

· zmagasz się z uzależnieniem

· nie możesz zrealizować swoich planów i marzeń

· dręczą Cię przytłaczające wspomnienia z przeszłości

· chciałbyś zmienić coś w swoim życiu na lepsze

· chciałbyś lepiej poznać samego siebie

Psychoterapia jako proces zmiany przebiega w czterech etapach:

a. etap przedkontemplacyjny (wtedy, gdy otoczenie widzi problem, jednak osoba nie jest jego świadoma i nawet jeśli cierpi, nie przypisuje sobie odpowiedzialności za ten stan)

b. etap namysłu (wtedy, gdy osoba uświadomi sobie, że to, z czym przyszła na psychoterapię to jego własny problem, który tylko ona jest w stanie rozwiązać)

c. etap działania (zrozumienie przyczyn problemu prowadzi do poszukiwania jego rozwiązań i prób sprawdzania ich użyteczności; w tym etapie następuje kontrolowana zmiana i pacjent odczuwa realną poprawę swojego życia)

d. etap utrzymywania zmiany (podjęcie samodzielnych działań mających na celu utrzymanie uzyskanego efektu)

Co tak naprawdę leczy w psychoterapii?

I. Związek terapeutyczny

- nowe doświadczenia w relacji z inną osobą

- zwiększenie podatności na sugestie

- wzbudzanie nadziei

- zachęcanie do aktywności, odpowiedzialności i współpracy

II. Korektywne doświadczenia emocjonalne

- odreagowanie emocjonalne i uwolnienie się od przeżywanych uczuć

- przywrócenie zdolności do rozpoznawania własnych uczuć i wykorzystania ich do własnych działań

III. Nowe możliwości poznania siebie i otoczenia

- zmiana oceny dotychczasowych doświadczeń życiowych

- zmiana oceny siebie i otoczenia

- zmiana oceny przyszłości

IV. Doświadczanie nowych sposobów zachowania

- doświadczenia związane z uświadamianiem sobie konsekwencji własnych zachowań

Autorzy: Cebulak Karina, Wojciechowska Eliza

Bibliografia:

Czabała J.C. (2009) Czynniki leczące w psychoterapii, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Sęk Helena (2007) Psychologia kliniczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN

Alter-Ego - Centrum Rozwoju Osobistego i Psychoterapii by pK.
RSS wpisów RSS komentarzy Zaloguj